O wodzie trochę inaczej, czyli rzecz o języku.

Nie da się ukryć, że dziś nawet dzieci w wieku przedszkolnym uczą się jak dbać o to, co towarzyszy nam od pierwszych chwil życia, bez czego nie jesteśmy się w stanie obejść, a czego zasoby wciąż maleją. Woda. Można mówić o jej różnych stanach skupienia, o składzie chemicznym, o procentowym udziale w organizmie człowieka i wszystkie te aspekty wcześniej czy później wskażą jak bardzo jest dla nas ważna. To jak dużą rolę woda odgrywa w naszym życiu również odzwierciedla nasz język, a w szczególności związki frazeologiczne (utrwalone w społecznym użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów, którego znaczenia nie da się sprowadzić do sumy znaczeń swoich składników, tzn. że znaczenie związku frazeologicznego jest zupełnie inne niż znaczenie poszczególnych słów), którymi świadomie czy też intuicyjnie posługujemy się każdego dnia. W języku to czy coś jest dla człowieka ważne czy też nie, widać między innymi w związkach frazeologicznych ( im więcej czegoś używamy, tym więcej tworzymy na temat tego powiedzeń, zwrotów, przysłów). Przy haśle woda w słowniku frazeologicznym Stanisława Skorupki znajdziemy aż 139 haseł, to o czymś świadczy. Zachęcamy do sprawdzenia swojej wiedzy o wodzie i uzupełnienia wybranych zwrotów, które przecież bardzo często wykorzystujemy w mowie potocznej:

czuć się jak ...... w wodzie «czuć się bardzo dobrze, swobodnie»
bać się jak diabeł ...... wody «bać się bardzo»
coś spłynęło, spływa po kimś jak woda po ...... «coś nie wywarło na kimś wrażenia, ktoś się czymś nie przejął»
czystej wody «pierwszej jakości, prawdziwy, autentyczny»
coś idzie, szło jak woda «coś ma wielki zbyt, łatwo, szybko się sprzedaje»
...... w wodę (w wodzie) «przepaść, zniknąć bez śladu»
...... wodzie kąpany «ktoś niecierpliwy, impulsywny»
łowić ryby w ...... wodzie «ciągnąć zyski z nieuczciwych źródeł»
robić komuś wodę ...... «manipulować zbiorową świadomością, fałszywie przedstawiać obraz rzeczywistości, ogłupiać»
placem, patykiem na wodzie, po wodzie pisane «o czymś niepewnym, wątpliwym, mało prawdopodobnym do spełnienia, o czymś, na co nie można liczyć»
nabrać, nabierać wody ...... «nie chcieć się wypowiedzieć, uparcie milczeć»
rzucać, rzucić kogoś ...... wodę «pozostawić kogoś własnym siłom»
utopić kogoś ...... wody «nienawidzić kogoś, życzyć mu jak najgorzej»
wypływać, wypłynąć ...... wody «zyskać rozgłos, zrobić karierę, stać się popularnym»
woda na młyn «czynnik sprzyjający czyimś planom, zamiarom; coś co komuś odpowiada, dogadza, jest mu na rękę»
woda ...... uderzyła komuś do głowy «ktoś stał się pyszny, dumny, zarozumiały, zaczął się obnosić z powodu awansu, powodzenia itp.»
wylać, wylewać ...... wody komuś na głowę (na czyjąś głowę, na kogoś) «pozbawić kogoś złudzeń, przywołać do rozsądku, otrzeźwieć, otworzyć oczy na istotę rzeczy»
burza w szklance wody «reakcja zbyt silna w stosunku do przyczyn, które ją wywołały, awantura z błahego powodu»
pic na wodę «kłamstwo, blaga, coś co wprowadza w błąd, oszustwo, mistyfikacja»
podobni, podobne jak ...... wody «podobni, prawie identyczni»
puścić, puszczać kogoś ...... wody «pozwolić komuś działać samodzielnie, nie udzielając wskazówek»
rzucić się ...... wodę «porwać się na coś»
wylać oliwę na wzburzone wody «uspokoić łagodnymi słowami, odwołując się do taktu i dyplomacji»
wypłynąć ...... wody «wydostać się z kłopotliwej sytuacji, pokonać trudności»
krew nie woda «o dużym temperamencie»
wozić wodę ...... «robić rzecz niepotrzebną»
płynąć z wodą «zachowywać się tak jak wszyscy»
dużo, wiele wody ...... «minęło dużo czasu»
ciągnąć wodę na swój na swoje / swój ...... «wyzyskiwać okoliczności»
czerpać wodę sitem «podejmować pracę nadaremną, bezowocną»

Słownik frazeologiczny języka polskiego

Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny

Podręczny słownik frazeologiczny języka polskiego